Foto artikel 18 juli 2018 #overheidincontact

‘Regie op Gegevens’ is de disruptieve ontwikkeling die de inwoner écht centraal zet

mmGeplaatst door

D66 en VVD stellen voor om iedereen een ‘digitale kluis’ te geven om versnippering van persoonsgegevens binnen diverse overheidsinstanties tegen te gaan. Zo’n kluis is een centraal verzamelpunt waar je je eigen gegevens kunt inzien, wijzigen, (her)gebruiken of verwijderen. Op zich geen gek idee, want de opslag van persoonsgegevens bij de overheid is op dit moment problematisch. Alleen is een digitale kluis hiervoor niet de juiste oplossing. We hebben een digitale snelweg nodig die zorgt voor de juiste verbindingen tussen allerlei overheidsbronnen en voorzieningen op het moment dat jij die nodig hebt en er toestemming voor geeft. En daar wordt onder andere aan gewerkt door het programma Regie op Gegevens, waarover ik je in dit artikel graag meer vertel.

Laat ik eerst uitleggen waarom de opslag van persoonsgegevens bij de overheid nu problematisch is. Jouw persoonlijke gegevens staan in veel te veel verschillende overheidsdatabases. Het is moeilijk zicht te houden op de juistheid van de persoonsgegevens die zijn opgeslagen en door wie ze worden gebruikt. Door onjuiste gegevens ontstaat verwarring tussen overheidsinstanties, een ondoelmatige overheid en dat kan enorm ongemak veroorzaken. Lees bijvoorbeeld hoe mensen eindeloos van het kastje naar de muur worden gestuurd in de De digitale kooi van de Stichting Kafkabrigade.

Hierdoor worden mensen onzeker of hun persoonsgegevens veilig zijn bij de digitale overheid en of ze veilig online met de overheid zaken kunnen doen. Een vertrouwenskwestie dus. Die moeten we oplossen om online dienstverlening echt op te kunnen schalen. Maar ook om het vertrouwen tussen overheid en samenleving te herstellen.

De vraag is wat nodig is om mensen zelf te laten bepalen wat ze doen en willen delen op een veilige en betrouwbare manier. Want wat je eigenlijk wilt is bijvoorbeeld dat iemand met een beperking zelf eenvoudig vervoer op maat kan regelen of dat je zelf kunt bepalen welke medische gegevens je met welke zorgverlener wilt delen. Laten we inzoomen op wat ‘Regie op Gegevens’ hier aan kan bijdragen.

Regie op gegevens, wat is dat nu eigenlijk?

Met ‘regie’ bedoelen we in Nederland dat jouw fundamentele (digitale) waarden en een specifiek aantal rechten geborgd zijn. Dit betekent concreet dat je:

  • toegang hebt tot je gegevens en inzage in het gebruik van jouw gegevens, eventueel door derde partijen;
  • een gegeven kunt rectificeren;
  • jouw gegevens kunt overdragen aan een andere partij, of een bewering die je doet kunt laten valideren;
  • de verwerking van je gegevens kunt beperken;
  • het recht hebt helemaal vergeten te worden.

Met andere woorden: je bent in volledige controle en kunt zelf aangeven wat organisaties met jouw gegevens mogen doen, voor welk specifiek doel en voor welke tijdsspanne. Dat wordt ook wel doelbinding genoemd.

Feitelijk gaat het vooral om het hergebruik van gegevens. Het moet bijvoorbeeld mogelijk zijn je gegevens uit de Basisregistratie Personen (BRP) met één druk op de knop te delen met derden – zonder enig obstakel vanuit de overheid. De derde partij krijgt gevalideerde data uit een betrouwbare bron en jij de dienstverlening die je nodig hebt zonder last te hebben van bureaucratische processen.

Wat doet het Programma Regie op Gegevens?

Het fenomeen ‘regie op gegevens’ staat sinds 2014 op het netvlies van de Nederlandse overheid, maar pas sinds begin dit jaar is er een programma dat daadwerkelijk onderzoek doet naar de meest ideale manier om inwoners regie op hun gegevens te geven. De bedoeling is dat er eind 2018 een eerste set van afspraken is op basis waarvan de publieke en private sector dit kunnen realiseren.

Het programma Regie op Gegevens heeft een wat andere aanpak dan we gewend zijn van de overheid – de praktijk is namelijk leidend voor het beleid dat wordt gemaakt. Dat betekent dat de verantwoordelijke ministeries van BZK en EZ niet voorschrijven wat er moet gebeuren, maar vanuit het programma een stimulerende, activerende en verbindende rol in het netwerk hebben. Dat netwerk bestaat uit partners uit zowel het publieke als private domein: ministeries, uitvoeringsorganisaties, gemeenten, verzekeraars, banken, maatschappelijke instellingen en pioniers op dit gebied, zoals de Qiy Foundation, IRMA, Stichting Financieel Paspoort en Tippiq. Al deze partners geven gezamenlijk vorm aan de eerste set van afspraken die nodig zijn om ‘regie op gegevens’ in praktijk te kunnen brengen.

Praktijkvoorbeelden die laten zien wat ‘regie op gegevens’ betekent

Ondertussen is er al veel gaande in de praktijk – zie ook deze lijst met initiatieven. Ik wil graag twee cases toelichten om te laten zien wat regie op gegevens in de praktijk betekent:

Je gezondheidsgegevens inzien en beheren door MedMij

Het ministerie van VWS heeft met de Patiëntenfederatie en diverse marktpartijen MedMij opgericht – een initiatief dat binnen de sector als vernieuwend en disruptief wordt gezien. Binnen MedMij worden afspraken gemaakt over het uitwisselen van gegevens tussen zorgverleners. Daardoor wordt het voor patiënten, cliënten en consumenten ook mogelijk deze gegevens te verzamelen, in te zien, te beheren en te delen via een ‘persoonlijke gezondheidsomgeving’ – zoals een website of een app. Meer over zo’n persoonlijke gezondheidsomgeving lees je op de website van de Patiëntenfederatie.

Eenvoudig gebruiken kunnen maken van het openbaar vervoer – ook als je een beperking hebt

Doel van de coalitie ‘Iedereen Mobiel’ is om in de komende drie jaar het reizen met openbaar of speciaal vervoer voor mensen met een beperking eenvoudig te maken. Want tot nu toe is de praktijk dat toegang krijgen en plannen lastig is en de reis vaak vol hindernissen zit en als stressvol en inefficiënt wordt ervaren.

De kern van het idee is dat reizigers een persoonlijke, beveiligde dataomgeving krijgen en van daaruit gegevens delen met leveranciers van vervoer. De reiziger kan daardoor de nodige persoonlijke en medische gegevens – onder eigen regie – delen met de vervoerder. Via de app moet de reis makkelijk kunnen worden gepland, gebudgetteerd en betaald. Hoe belangrijk dat is, zie je in deze video over Roos Prommenschenkel.

Regie op gegevens gaat uiteindelijk om het teruggeven van de regie aan de mensen zelf

Er zijn nu nog veel losse initiatieven vanuit verschillende hoeken. De kunst is natuurlijk een generieke set van bouwstenen te ontwikkelen, die door allerlei verschillende domeinen en sectoren gebruikt kan worden. Om dat voor elkaar te krijgen moeten verschillende onderdelen van de overheid aan elkaar worden verbonden:

  1. Het stelsel van basisregistraties
    Een basisregistratie is een door de overheid officieel aangewezen registratie met gegevens die door alle overheidsinstellingen verplicht worden gebruikt bij de uitvoering van publiekrechtelijke taken. Dit kan gaan om uitrukkende hulpdiensten, het efficiënt vaststellen van het recht op uitkering of het toetsen van vergunningaanvragen. Er zijn 11 basisregistraties.
  2. Digitale identiteit
    De overheid werkt samen met het bedrijfsleven aan een nieuw systeem voor elektronische identificatie: het eID stelsel.
  3. Wettelijk kader voor regie op gegevens
    Vanuit het programma Regie op Gegevens wordt gewerkt aan een generiek, sector-overstijgend (liefst internationaal) stelsel van afspraken dat veilige, betrouwbare en gebruiksvriendelijke digitale uitwisseling van gegevens mogelijk maakt.
  4. Mijn Overheid 2.0
    Tot nu toe heeft Mijn Overheid zich nog niet verder ontwikkeld dan een digitale brievenbus en kent vele verbeterpunten. Daarom wordt gewerkt aan doorontwikkeling van deze persoonlijke website, die gericht moet zijn op het (her)gebruik van gegevens en interactie met allerlei instanties onder regie van de burger zelf.

Door het verbinden van bovenstaande bouwstenen krijg je op een veilige manier – op basis van eID, DigiD, Idensys of iDIN – via MijnOverheid 2.0 – of een ander digitaal platform – toegang tot je gevalideerde gegevens uit het stelsel van basisregistraties of andere decentrale registraties. Je  kan deze gegevens inzien, wijzigen, (her)gebruiken en – wanneer niet verplicht – verwijderen.

Een van de redenen waarom ik – uiteindelijk – vertrouwen heb in een goed verloop van dit traject is dat diverse leiders in beide sectoren snappen dat het niet meer gaat om het optimaliseren en digitaliseren van interne processen om de kosten te drukken. Het gaat om het vergroten van het vertrouwen tussen overheid en samenleving door mensen echt centraal te stellen en passende dienstverlening te bieden. En daarvoor hebben we geen centraal – door de overheid geregelde – digitale kluis nodig, maar goede afspraken tussen overheid, bedrijfsleven en samenleving. Dan wordt de online dienstverlening slimmer, persoonlijker en toegankelijker – en dat is precies de ambitie van de recent verschenen Agenda Digitale Overheid.

Ik ga ervoor! Jij ook?

mm

Arthur is eigenaar van adviesbureau Inspir8ion en houdt zich bezig met digitale transformatie en leiderschap. Hij is samen met Patrick Nelen gestart met ‘‘De Toekomst Begint Nu’, een initiatief waarmee ze publieke organisaties voorbereiden op de toekomst. Arthur is ook strategisch partner van de internationale eGovernment Academy.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.